Kuzeybatı Alaska’daki Brooks Sıradağları havzasında bulunan 200’den fazla el değmemiş nehir ve deredeki turuncu renk değişiminin, iklim şartlarına bağlı olarak eriyen permafrost tabakasının tetiklediği doğal asit kaya drenajından kaynaklandığı AGU Advances dergisinde yayımlanan saha çalışmasıyla belirlendi.
Araştırma kapsamında 2022 ile 2024 yılları arasında altı ayrı su havzasından toplanan numuneler, yer altı hidrolojik akışının eriyen formasyonlar üzerinden derin sülfürlü kayaç katmanlarına ulaştığını belgeledi. Oksijen ve yer altı suyuyla reaksiyona giren minerallerin sülfürik asit oluşturduğu; bu kimyasal sürecin demir, alüminyum, çinko, nikel, kadmiyum ve nadir toprak elementlerini serbest bırakarak akarsu yataklarına taşıdığı kaydedildi.
Yapılan analizlerde, kirlenmemiş yukarı havzalarda 8,3 olan medyan pH seviyesinin yamaç sızıntılarında 3,2 değerine kadar düştüğü tespit edildi. Ana su yataklarının sahip olduğu tamponlama kapasitesi nötre yakın pH dengesini korusa da kirleticilerin taşınmasını önleyemedi; nitekim Salmon Nehri’nin 103 kilometrelik kesitinde sülfat oranı litrede 25 miligramdan 280 miligrama, nikel derişimi ise litrede 0,5 mikrogramdan 32,4 mikrograma çıktı.
Jeokimyasal Değişim ve Termal Zemin Yalıtımı
Agashashok ve Wulik sistemlerine ait hidrojeolojik kayıtlar, metal yoğunluğunun kademeli bir süreç yerine 2019 ve 2020 senelerinde ani bir sıçrama yaptığını, bu evrede Wulik Nehri’ndeki toplam çinko konsantrasyonunun yüzde 770 oranında yükseldiğini ortaya koydu. Sürecin, zemini kış soğuklarından yalıtarak derin toprak erimesini artıran 2018-2019 kışındaki yoğun kar ve yüksek sıcaklık anomalisiyle doğrudan bağlantılı olduğu bildirildi.
İzleme verileri, 2021-2024 periyodunda Wulik Nehri havzasındaki çinko ve sülfat seviyelerinin yeniden inişe geçtiğini ve sistemin asit nötralize etme performansının güçlendiğini gösterdi. Sürecin kesin işleyiş mekanizmasının henüz netleşmediğini belirten araştırma heyeti, bu tabloyu şu ifadeyle aktardı:
geçici bir iyileşme süreci
Yorumlar kapalı.